Food cost bao nhiêu % là hợp lý? Cách tính cho quán ăn và quán đồ uống

Tóm tắt nhanh
- Food cost là gì: tỉ lệ giữa giá vốn nguyên liệu và doanh thu. Công thức: food cost % = giá vốn nguyên liệu ÷ doanh thu × 100.
- Tính theo kỳ (tháng, tuần): giá vốn = tồn kho đầu kỳ + nhập trong kỳ − tồn kho cuối kỳ.
- Các nguồn ngành quốc tế thường nêu khoảng 28–35% cho nhà hàng. Đây là mốc tham khảo, không phải chuẩn cho mọi quán ở Việt Nam.
- Trên food app, sau chiết khấu và bao bì, tỉ lệ giá vốn trên số tiền quán thực nhận cao hơn rõ so với bán tại quán. Cần tính riêng.
Nhiều chủ quán biết món nào bán chạy nhưng không chắc món đó lời bao nhiêu. Food cost là con số đầu tiên cần nắm để trả lời câu đó. Phần dưới giải thích cách tính food cost theo món và theo kỳ, ví dụ cho một món ăn và một ly đồ uống, khoảng tham khảo, và cách giảm tỷ lệ giá vốn nhà hàng mà không giảm chất lượng.

Food cost là gì?
Food cost (giá vốn thực phẩm) là chi phí nguyên liệu dùng để làm ra món bán cho khách. Khi nói “food cost 32%”, ý là cứ 100 đồng doanh thu thì 32 đồng là tiền nguyên liệu.
Food cost thường không gồm tiền nhân công, mặt bằng, điện nước hay marketing. Bao bì mang đi có quán tính vào, có quán tách riêng. Điều quan trọng là quán chọn một cách và giữ cố định để so sánh được qua các tháng.
Cách tính food cost: theo món và theo kỳ
1. Food cost theo món
Food cost % của món = tổng giá vốn nguyên liệu của một phần ÷ giá bán × 100.
Cách này dùng khi định giá món mới hoặc rà lại menu. Bạn cần định lượng (công thức chuẩn) cho từng món: bao nhiêu gram thịt, bao nhiêu ml sữa, giá mua mỗi đơn vị.
2. Food cost theo kỳ (có tồn kho)
Giá vốn trong kỳ = tồn kho đầu kỳ + nhập trong kỳ − tồn kho cuối kỳ.
Food cost % của kỳ = giá vốn trong kỳ ÷ doanh thu thực phẩm trong kỳ × 100.
Đây là cách Toast và US Foods (một nền tảng POS và một nhà phân phối thực phẩm tại Mỹ) hướng dẫn. Con số theo kỳ phản ánh cả hao hụt, đổ bỏ, sai định lượng, nên thường cao hơn food cost lý thuyết tính theo món. Khoảng cách giữa hai con số chính là phần thất thoát cần tìm.
Ví dụ tính food cost cho món ăn và đồ uống
Các con số dưới đây là giả định để minh hoạ cách tính, không phải giá thị trường.
| Món (giả định) | Nguyên liệu chính | Giá vốn / phần | Giá bán tại quán | Food cost % |
|---|---|---|---|---|
| Cơm gà xối mỡ | Gạo 2.500đ, gà 12.000đ, rau dưa 2.000đ, sốt và mỡ hành 2.500đ, gia vị và dầu 1.000đ | 20.000đ | 55.000đ | 36,4% |
| Trà sữa trân châu (ly M) | Trà 1.000đ, sữa và bột kem 3.500đ, đường 500đ, trân châu 2.000đ, đá 500đ | 7.500đ | 35.000đ | 21,4% |
| Trà sữa, tính cả ly, nắp, ống hút | Như trên + bao bì 2.500đ | 10.000đ | 35.000đ | 28,6% |
Ví dụ theo kỳ (giả định): tồn kho đầu tháng 40 triệu, nhập trong tháng 120 triệu, tồn kho cuối tháng 35 triệu. Giá vốn tháng là 125 triệu. Doanh thu tháng 380 triệu, food cost tháng là 32,9%.
Đồ uống pha chế thường có tỉ lệ nguyên liệu thấp hơn món ăn, nhưng bao bì chiếm phần đáng kể. Vì vậy quán đồ uống nên ghi rõ con số của mình có gồm ly, nắp, ống hút hay không.

Food cost bao nhiêu % là hợp lý? Khoảng tham khảo
Chúng tôi chưa tìm được số liệu food cost theo mô hình của Việt Nam từ một nguồn công khai đủ tin cậy. Dưới đây là các khoảng từ nguồn ngành quốc tế, chỉ nên dùng làm mốc tham khảo vì giá nguyên liệu, giá bán và cơ cấu chi phí ở Việt Nam khác.
| Nguồn | Mô hình | Khoảng / mức tham khảo |
|---|---|---|
| National Restaurant Association, qua Toast (số liệu 2024) | Nhà hàng phục vụ tại bàn / phục vụ nhanh | Trung vị 32,0% / 32,4% (thực phẩm và đồ uống không cồn) |
| Toast (2026) | Nhà hàng nói chung | 30–35% (quy tắc kinh nghiệm) |
| US Foods | Nhà hàng phục vụ tại bàn và phục vụ nhanh | Trung bình 28–32% |
| Sculpture Hospitality (1/2025) | Fine dining / casual, fast casual / quick service | 30–35% / 25–30% / 20–25% |
| Cơ quan Thuế Úc – ATO (năm tài chính 2023–24) | Nhà hàng; quán cà phê có bán đồ ăn | Giá vốn trên doanh thu 31–39%; 33–42% (tuỳ quy mô doanh thu) |
Lưu ý: số của ATO là “cost of sales” trên doanh thu, không tách riêng nguyên liệu với các khoản giá vốn khác, nên không so trực tiếp với food cost thuần được. Cách dùng hợp lý nhất: lấy khoảng tham khảo làm điểm bắt đầu, rồi theo dõi con số của chính quán qua 3–6 tháng.
Food cost trên food app khác tại quán thế nào
Khi bán qua GrabFood, ShopeeFood, BeFood hay Xanh SM Ngon, quán trả chiết khấu cho nền tảng theo hợp đồng, thường chịu thêm một phần khuyến mãi và tốn bao bì. Giá vốn nguyên liệu không đổi, nhưng số tiền quán thực nhận giảm.
| Cơm gà xối mỡ (giả định) | Tại quán | Trên food app |
|---|---|---|
| Giá bán | 55.000đ | 65.000đ |
| Chiết khấu app (giả định 25%) | 0đ | 16.250đ |
| Quán thực nhận | 55.000đ | 48.750đ |
| Giá vốn nguyên liệu (+ bao bì 3.000đ trên app) | 20.000đ | 23.000đ |
| Giá vốn / tiền thực nhận | 36,4% | 47,2% |
Mức chiết khấu 25% ở trên chỉ để minh hoạ. Hãy dùng đúng tỉ lệ trong hợp đồng của quán với từng app, cộng phần khuyến mãi quán tự chịu nếu có. Khi định giá trên app, nên tính tỉ lệ giá vốn trên tiền thực nhận, không phải trên giá niêm yết. Nếu cần người rà lại giá và khuyến mãi trên app, xem gói vận hành food app của Tecom365.

6 cách giảm food cost không giảm chất lượng
1. Chuẩn hoá định lượng
Viết công thức cho từng món: gram, ml, số miếng. Dùng cân, muỗng đong, ly chia vạch. Sai lệch vài gram mỗi phần nhân lên hàng nghìn phần mỗi tháng là khoản không nhỏ.
2. Kiểm kho định kỳ
Kiểm kho cuối tuần hoặc cuối tháng, cùng ngày, cùng cách đếm. So food cost thực tế với food cost lý thuyết. Chênh lệch tăng đột ngột là dấu hiệu sai định lượng, hao hụt hoặc thất thoát.
3. Menu engineering
Xếp từng món theo hai trục: bán nhiều hay ít, lãi gộp cao hay thấp. Món bán chạy lãi cao: giữ và đặt ở vị trí dễ thấy. Món lãi thấp bán chạy: xem lại giá hoặc định lượng. Món ít bán lãi thấp: cân nhắc bỏ để gọn kho.
4. Làm việc lại với nhà cung cấp
So giá ít nhất 2–3 nhà cung cấp cho nguyên liệu chiếm tỉ trọng lớn nhất. Hỏi giá theo sản lượng, cam kết lấy hàng đều. Kiểm tra trọng lượng và chất lượng mỗi lần nhận hàng.
5. Giảm hao hụt
Nhập trước xuất trước, dán nhãn ngày, sơ chế vừa đủ theo dự báo bán. Phần thừa hợp lệ (xương, rau cắt) có thể dùng cho nước dùng hoặc món phụ. Ghi sổ hàng đổ bỏ để biết mất gì, vì sao.
6. Thiết kế combo hợp lý
Ghép món food cost cao với món food cost thấp (ví dụ món chính với đồ uống) để tỉ lệ của cả combo cân bằng hơn. Combo cũng giúp dự báo nguyên liệu dễ hơn vì khách chọn trong ít lựa chọn hơn.
Muốn Tecom365 vận hành gian hàng giúp bạn?
Các gói Audit, Setup và Vận hành Food App có giá công khai. Mỗi tuần bạn nhận báo cáo rõ từng việc đã làm và kết quả đo được.
Câu hỏi thường gặp
Food cost và giá vốn hàng bán có giống nhau không?
Gần giống. Food cost thường chỉ tính nguyên liệu thực phẩm, còn giá vốn hàng bán trong sổ kế toán có thể gồm thêm bao bì hoặc khoản khác tuỳ cách hạch toán. Hỏi kế toán của quán để thống nhất định nghĩa.
Quán đồ uống nên giữ food cost bao nhiêu?
Chưa có chuẩn chung công khai cho Việt Nam. Số liệu năm tài chính 2023–24 của cơ quan thuế Úc cho quán cà phê có bán đồ ăn là 33–42% giá vốn trên doanh thu. Hãy tự tính theo món, gồm cả bao bì, và theo dõi xu hướng qua các tháng.
Bao lâu nên tính lại food cost?
Theo kỳ: mỗi tháng, gắn với lần kiểm kho. Theo món: mỗi khi giá nguyên liệu chính thay đổi rõ hoặc khi đổi menu.
Food cost trên app cao hơn thì có nên tăng giá app?
Đặt giá app cao hơn tại quán để bù chiết khấu là một lựa chọn. Hãy tính tỉ lệ giá vốn trên tiền thực nhận và so giá với đối thủ gần quán trước khi quyết định mức tăng.
Nguồn tham khảo
- Toast – Restaurant food cost percentage (04/09/2026)
- US Foods – How to track your food cost percentage and drive more revenue (không ghi ngày)
- Sculpture Hospitality – What should food cost be in a restaurant? (02/01/2025)
- Australian Taxation Office – Small business benchmarks: Restaurants (năm tài chính 2023–24)
- Australian Taxation Office – Small business benchmarks: Coffee shops (năm tài chính 2023–24)
